Së shpejti \ GJITHÇKA QË KEMI TË PËRBASHKËT: Kafshët nuk janë diku tjetër

Ekspozitë ndërkombëtare e organizuar nga Muzeu i Artit Bashkëkohor – Shkup

Hapja: 28 tetor 2026 (e shtunë) në orën 13:00

Ekspozita «Gjithçka që kemi të përbashkët» e drejton vëmendjen te bota e kafshëve, duke u përqendruar te llojet e tjera me të cilat ndajmë mjediset, historitë dhe të ardhmet tona, e që sistematikisht janë mbajtur nën kontroll, janë margjinalizuar, shfrytëzuar ose bërë të padukshme. Në kushtet e krizës klimatike dhe të zhdukjes së përshpejtuar të llojeve, në një kohë kur kujdesi përmendet gjithnjë e më shpesh si vlerë shoqërore, por zbatohet gjithnjë e më rrallë në praktikë, postantropocentrizmi shfaqet si kornizë qendrore konceptuale e ekspozitës. Ai propozon të rishqyrtojmë idenë e njeriut si qendër e padiskutueshme e dijes, kulturës dhe pushtetit, duke u hapur hapësirë jetëve, zërave, veprimeve dhe formave të dijes përtej botës njerëzore, të cilat janë thelbësore për mbijetesën, drejtësinë dhe qëndrueshmërinë e botës ku jetojmë së bashku.

Veprat e ekspozuara trajtojnë çështje të etikës ndërmjet llojeve, duke shqyrtuar dhunën që përshkon sistemet antropocentrike dhe duke përfytyruar njëkohësisht forma alternative të bashkëjetesës. Ato trajtojnë etikën dhe politikën e kujdesit, perceptimin dhe gjuhën përtej botës njerëzore, kafshët si dëshmitare dhe vuajtjet e tyre brenda sistemeve të dhunës njerëzore, format spekulative dhe arkivore të rezistencës së kafshëve, hibriditetin dhe bashkëjetesën ndërmjet llojeve, dekolonizimin e perceptimit dhe mundësitë për solidaritet ndërmjet llojeve. Përmes praktikave dhe mediumeve të ndryshme artistike, artistët propozojnë mënyra për t’i përfytyruar, në rrafshin afektiv dhe politik, marrëdhëniet me format e jetës përtej botës njerëzore, duke kapërcyer logjikën e dominimit dhe duke u orientuar drejt reciprocitetit, ndërvarësisë, kujdesit dhe bashkëjetesës.

Ekspozita i vendos kafshët në qendër të realiteteve të përbashkëta ekologjike dhe politike dhe i njeh si aktorë aktivë me përvojat, emocionet, kujtesën dhe mënyrat e tyre të komunikimit, bashkëpunimit dhe rezistencës. Kështu, ajo shkon përtej paraqitjes së tyre si simbole, metafora apo motive estetike.

Dizajni i posterit: Albana Bekteshi

Edhe pse trajton çështje urgjente globale, ekspozita është po aq e rrënjosur në kontekstin vendor. Prania e mijëra qenve endacakë dhe e kafshëve të tjera në rrugët e Shkupit dhe anembanë Maqedonisë së Veriut nxjerr në pah kundërthëniet në marrëdhënien e shoqërisë me kafshët me të cilat ndajmë hapësirën. Prania e tyre e përditshme ngre pyetje që shkojnë përtej mirëqenies së kafshëve dhe prekin përgjegjësinë publike, kujdesin institucional dhe mënyrën se si e organizojmë jetën e përbashkët në qytet. Ndonëse janë pjesë përbërëse e jetës urbane, këto kafshë përballen me neglizhencë, keqtrajtim dhe vrasje. Mënyra se si trajtohen nxjerr në pah kufijtë e përgjegjësisë institucionale, tolerancën më të gjerë të shoqërisë ndaj dhunës, dhembshurinë selektive dhe vlerën e pabarabartë që u jepet formave të ndryshme të jetës.

Krahas veprave ekzistuese të artistëve ndërkombëtarë dhe veprave të përzgjedhura nga Koleksioni i Solidaritetit i Muzeut të Artit Bashkëkohor – Shkup, ekspozita do të përfshijë edhe vepra të artistëve nga Maqedonia e Veriut. Këto vepra burojnë nga përballja e drejtpërdrejtë me kushtet në të cilat jetojnë kafshët në mjedisin vendor dhe nga pyetjet që lindin prej marrëdhënieve ndërmjet njerëzve, kafshëve, qytetit, institucioneve dhe mjedisit.

Ekspozita «Gjithçka që kemi të përbashkët» hapet të shtunën, më 28 nëntor 2026, në orën 13:00, në Muzeun e Artit Bashkëkohor – Shkup.

Ekspozita vijon projektin afatgjatë të kërkimit kuratorial «Gjithçka që kemi të përbashkët», i nisur në vitin 2018 dhe i zhvilluar përmes një serie ekspozitash ndërkombëtare që eksplorojnë solidaritetin, drejtësinë shoqërore, imagjinatën politike dhe format alternative të bashkëjetesës.

Artistë: Mauricio Gatti, Elene Glonti, Krsto Gligorjadis, Klelija Živković, Osama Zatar, Hristina Ivanoska, Gjorgje Jovanovik, Roman Selim Khereddine, Gal Kirn, Izabela Levenska Miljanić, Nemanja Milenković, Ahmet Öğüt, Abi Palmer, Ilija Prokopiev, Kikuya Satoshi, Cheng Xinhao, Olja Triaška Stefanović,  Maria Tsagkari, Yane Calovski

Kuratoret: Mira Gakjina dhe Jovanka Popova

Fotografia e kopertinës: Ahmet Ogut, Qenie të gjalla që pushtojnë institucionet (Qeni Weimaraner i Muzeut të Arteve të Bukura në Boston), 2020, rrëshirë poliesteri e derdhur, e bashkuar me pluhur mermeri | 105 x 157 x 74 cm

Ekspozita mbështetet financiarisht nga Ministria e Kulturës dhe Turizmit e Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe Tikveš.